Ojciec i córka o polskim nazwisku

Pytając Polaków interesujących się muzyką współczesną o wskazanie nazwiska znanego muzyka z Norwegii, najczęściej można usłyszeć dumnie wypowiadane (bo przecież brzmiące znajomo): Garbarek. Chodzi oczywiście o niezwykle utalentowanego jazzmana - Jana Garbarka.

Artysta urodził się 4. marca 1947 roku w obozie uchodźców w miejscowości Mysen w Norwegii. Jego ojciec był Polakiem, a podczas II Wojny Światowej trafił do niewoli niemieckiej i został wysłany do pracy przy budowie linii kolejowej w okręgu Trøndelag. Tam też ojciec muzyka poznał swoją przyszłą żonę - Vigdis, matkę Jana. Po wojnie rodzina została w Norwegii.

Garbarek komponuje, a także gra na wielu instrumentach. Jego głównymi są saksofon sopranowy i tenorowy. W swojej twórczości udało mu się uchwycić wiele najbardziej charakterystycznych elementów, które składają się na tzw. "nordycki ton".

Jest jednym z najoryginalniejszych artystów nurtu, który obecnie nazywa się "górskim jazzem".

Jako 15-letni chłopak Jan Garbarek wziął udział w konkursie muzycznym dla jazzmanów-amatorów i zajął tam pierwsze miejsce, zarówno jako solista jak i grając z towarzyszeniem orkiestry. W latach 60. grał między innymi z Karin Krog i Georgem Russelem; to właśnie ten okres wywarł ogromny wpływ na jego późniejszy muzyczny rozwój. Pierwszy solowy album nosi nazwę Til vigdis i został nagrany w 1967 roku. Rok później muzyk został doceniony przez środowisko; otrzymał nagrodę Buddyprisen, przyznawaną przez Norweskie Zrzeszenie Muzyków Jazzowych.

W 1970 roku Garbarek nawiązał współpracę z niemieckim producentem Manfredem Eicherem i jego wytwórnią ECM, co zaowocowało odkryciem muzyka przez publiczność na całym świecie i uczyniło go powszechnie znanym. Największą sławę i uznanie zyskał występując w europejskim kwartecie instrumentalnym Keitha Jarretta. Od tego czasu zaczął zwracać na siebie uwagę. Poza swoim charakterystycznym brzmieniem, artysta jest też znany z czerpania inspiracji z wielu różnych stylów muzycznych i wykorzystywania ich w swojej twórczości.

Jan Garbarek jest autorem muzyki do wielu filmów, spektakli teatralnych i baletowych. Przy niejednym swoim albumie współpracował z poetą Jonem Erikiem Vold. Jest laureatem wielu nagród, m.in. Spellemannprisen (1978 r.), jednej z najważniejszych nagród muzycznych w Norwegii, a także rycerzem pierwszej klasy Orderu Świętego Olafa. Nagrał samodzielnie lub we współpracy z innymi artystami ponad 60 albumów.

Anja Garbarek, jedyne dziecko Jana, jest wokalistką i podobnie jak słynny ojciec - kompozytorką. Urodziła się 24. lipca 1970 roku, dorastała w okolicach Oslo. Od wczesnego dzieciństwa przebywała w otoczeniu muzyków. Jednak mimo wielkiej miłości do muzyki, nigdy nie nauczyła się grać na żadnym instrumencie. W wieku 16 lat marzyła o pracy w teatrze i filmie, dlatego zapisała się do szkoły artystycznej Hartvig Nissen Skole; skończyła też tzw. szkołę ludową Romerike folkehøyskole, na linii teatralnej. W tym czasie miała okazję śpiewać w musicalu, dzięki czemu szybko ją zauważono i zaproponowano nagranie płyty. Rezultatem był jej debiutancki album Velkommen inn z 1992 roku, którym zwróciła na siebie znaczną uwagę za sprawą napisanych przez siebie tekstów i melodii, wyprodukowanych we współpracy z Håkonem Iversenem i swoim ojcem Janem Garbarkiem. Tournee, promujące płytę dowiodło, że Anja jest obdarzona unikalnym talentem i świetnie radzi sobie na scenie. Najsłynniejszym utworem z pierwszej płyty był Male øynene dine. Cztery lata później artystka nagrała płytę Ballon Mood; było to bardziej ambitne przedsięwzięcie zrealizowane wraz z producentem takich gwiazd jak Massive Attack i Björk, Mariusem DeVries.

Część prasy muzycznej w Norwegii była jednocześnie zaskoczona i nastawiona bardzo entuzjastycznie do dokonań Anji; pisano, że jej twórczość to niezwykłe i niespotykane dotychczas u norweskich muzyków łączenie dźwięków. Artystka przyznaje się do czerpania inspiracji z takich sław jak Tom Waits, Laurie Anderson, Kate Bush, Billie Holiday, Meredith Monk, Ninja Tunes i The Residents.

W 1996 roku Anja Garbarek przeniosła się do Londynu w związku z chęcią zaprezentowania się na tamtejszym rynku muzycznym i dalszej współpracy z wytwórnią BMG w Wielkiej Brytanii. Pierwszy album, nagrany na wyspach w 1999 roku spotkał się z niezwykle przychylnymi recenzjami. Jednakże BMG nie chciała przeznaczyć środków na promowanie płyty, więc wielka sprzedaż się nie powiodła. Po tym wszystkim artystka miała dosyć współpracy z wytwórnią i zamieniła ją na inną, nie mniej znaną - Virgin, pod której szyldem nagrała i wydała w 2001 roku swój trzeci album Smiling & Waving. Wtedy to Anja Garbarek spotkała się ze wsparciem takich legend muzycznych jak Robert Wyatt, Richard Barbieri, Steve Jansen i Mark Hollis. Na płycie połączyła elektronikę z brzmieniem instrumentów akustycznych, a jej eteryczny, "nie z tej ziemi" głos dopełnił eklektycznej całości. Kolejny raz artystka zebrała świetne recenzje.

W 2001 roku zdobyła ważną norweską nagrodę muzyczną Spellemannprisen w kategorii otwartej za album Smiling & Waving.

Jak sama mówi, nie znosi być przewidywalna; w swojej muzyce i tekstach chętnie łączy elementy słodkie z makabrycznymi. Współpracowała m.in. z blackmetalową grupą Satyricon przy utworze Serpent's Rise, przy wspólnym albumie Ten Horns - Ten Diadems, a także przy studyjnej płycie Volcano z 2002 roku. Ponadto jest autorką ścieżki dźwiękowej do filmu Luca Besson Angel-A.

Jednak najważniejszym muzykiem współpracującym z Anją, jest… Jan Garbarek. Artystka przyznaje, że jeśli chodzi o tak poważne elementy, jak partie smyczkowe czy saksofon, zawsze pracuje z ojcem. Mówi, że to jej ulubiona część pracy nad utworem, ponieważ wtedy poznaje go nie tylko jako ojca, ale po prostu jako osobę.

W 2003 roku wraz z mężem Johnem Mallisonem i córką wróciła na stałe do Norwegii.

Zapraszamy na stronę internetową Anji Garbarek: www.anjagarbarek.com/main.html

Albumy Anji Garbarek: 

- Velkommen inn (1992)

- Baloon Moods (1999)

- Smiling & Waving (2001)

- Briefly Shaking (2005)

- Angel-A (ścieżka dźwiękowa, 2006)

Justyna Korsak

Źródła: anjagarbarek.com, no.wikipedia.org