Szkolnictwo wyższe

W Norwegii działa 6 uniwersytetów, 6 wyspecjalizowanych kolegiów uniwersyteckich, 25 państwowych kolegiów uniwersyteckich, 2 państwowe kolegia uniwersyteckie sztuk pięknych oraz 29 prywatnych kolegiów uniwersyteckich. Podstawą przyjęcia na norweską uczelnię jest dokument poświadczający ukończenie szkoły średniej. Z wyjątkiem kilku prywatnych placówek, wszystkie instytucje szkolnictwa wyższego podlegają państwu. Mimo to, wszystkie posiadają dużą autonomię w kwestiach programu naukowego i administracji. Ponadto wyższe uczelnie ściśle ze sobą współpracują, tworząc sieć nazywaną Siecią Norwegia (Network Norway).

Z reguły w Norwegii nie płaci się czesnego za studia wyższe, lecz niektóre programy szkolnictwa zawodowego mogą być obciążone opłatami, podobnie jak specjalne programy edukacyjne oraz nauka w niektórych instytucjach prywatnych.

Instytucje szkolnictwa wyższego

Uniwersytety:
• Uniwersytet w Oslo (najstarszy i największy),
• Uniwersytet w Bergen,
• Norweski Uniwersytet Nauki i Technologii (NTNU) w Trondheim,
• Uniwersytet w Trompo,
• Uniwersytet w Stavanger,
• Norweski Uniwersytet Nauk o Życiu (UMB) w Ĺs.

Wyspecjalizowane kolegia uniwersyteckie:
• Norweska Szkoła Ekonomii i Zarządzania w Bergen,
• Norweska Akademia Muzyczna,
• Norweska Szkoła Nauk Sportowych,
• Norweska Szkoła Nauk Weterynaryjnych,
• Norweska Szkoła Teologii (MF),
• Szkoła Architektury i Projektowania w Oslo.

Wszystkie z tych instytucji mają swe siedziby w stolicy państwa. Dwa uniwersyteckie kolegia sztuk pięknych działają natomiast w Oslo i Bergen.

W Norwegii system wyższego kształcenia podzielony jest na dwa etapy. Pierwszy z nich trwa 3 lata i prowadzi do uzyskania stopnia licencjata (bachelora), zaś drugi, po którym otrzymuje się tytuł magistra (master), zajmuje kolejne 2 lata. Aby uzyskać tytuł doktora (Ph. D. degree), należy uczyć się jeszcze i prowadzić badania przez minimum 3 lata.

Norweski system edukacyjny jest tak skonstruowany, aby studenci bez problemu mogli przenosić się z jednej uczelni na drugą (służy temu identyczny system przyznawania stopni akademickich) lub jednocześnie studiować na dwóch uczelniach i samemu wymyślić sobie własny program edukacyjny (co nie oznacza oczywiście zupełnej dowolności, bo nad programami czuwa Ministerstwo Edukacji i uczelnie, jako ciała niezależne).

System stopni naukowych
Norwegia jest jednym z pierwszych krajów w Europie, które realizują cele ustanowione poprzez tzw.
Proces Boloński dotyczący europejskiego szkolnictwa wyższego. Ponadto w 2003 roku Norwegia zakończyła trzyletnią reformę jakościową szkolnictwa wyższego, która miała na celu m.in. zwiększenie mobilności studentów oraz międzynarodowej współpracy w dziedzinie edukacji. Wprowadzenie nowego systemu stopni naukowych ułatwiło uznawanie dyplomów studenckich w innych państwach. Dotyczy to studentów, którzy całą bądź część swej edukacji odbyli w Norwegii.

Punkty zaliczeniowe i skala ocen
Za zajęcia na uniwersytetach i w kolegiach uniwersyteckich przyznaje się punkty zaliczeniowe zgodnie ze standardami określonymi w Europejskim Systemie Przenoszenia i Akumulacji Punktów Zaliczeniowych (ECTS). Za pełny rok akademicki przyznawanych jest 60 punktów zaliczeniowych ECTS. Zarówno studenci studiów licencjackich jak i magisterskich oceniani są według skali ocen od A (najwyższa) do F (brak zaliczenia), przy czym E jest najniższą oceną zaliczającą. Niektóre egzaminy oceniane są jednak tylko jako zaliczone bądź niezaliczone. Studenci z zagranicy mogą składać podania o przyjęcie na studia licencjackie i magisterskie. Niektóre uniwersytety i kolegia oferują specjalnie zaprojektowane programy dla zagranicznych studentów. Językiem wykładowym jest na nich język angielski, a uczestnictwo w nich nie jest warunkowane stałym pobytem w Norwegii.

Warunki przyjęcia
Chcąc studiować w Norwegii, trzeba spełnić takie same podstawowe kryteria przyjęcia na studia, jak studenci norwescy. Od kandydatów wymaga się zwykle ukończenia nauki na poziomie szkoły średniej. Ponadto na pewnych kierunkach dodatkowo bierze się pod uwagę kwalifikacje lub zdobyte doświadczenie zawodowe.

Studenci wnioskujący o przyjęcie na studia magisterskie muszą udokumentować odbycie wymaganej liczby lat na studiach na poziomie uniwersyteckim. Większość studiów licencjackich jest wykładana w języku norweskim. Trzeba zatem przedstawić dokument poświadczający biegłą znajomość tego języka lub zdać egzamin w Norwegii, bądź też zaliczyć roczne studium dla cudzoziemców.
Wiele wykładów odbywa się także po angielsku. Są też takie kierunki, na których zajęcia prowadzone są tylko w tym języku (około 160 kursów). Studenci zagraniczni, którzy nie są rodzimymi użytkownikami języka angielskiego, muszą przedstawić na uczelni odpowiedni certyfikat (np. TOEFL) lub zdać egzamin.

Finansowanie
W norweskich państwowych uczelniach wyższych nie pobiera się czesnego, choć na większości z nich wprowadzono obowiązek uiszczania niewielkiej semestralnej opłaty rejestracyjnej. Granty na utrzymanie przyznawane są tylko zagranicznym studentom przyjętym na wybrane programy stypendialne. Studenci utrzymujący się z własnych środków muszą udokumentować, że posiadają minimum 80 000 NOK (ok. 10 000 euro) na każdy rok akademicki.

Obywatele obcych państw należący do poniższych kategorii mogą starać się o przyznanie pożyczek studenckich lub stypendiów z Państwowego Funduszu Pożyczek Edukacyjnych:
• obywatele państw nordyckich,
• obywatele państw należących do EOG,
• obywatele krajów Europy Środkowej i Wschodniej oraz krajów rozwijających się,
• uchodźcy polityczni oraz osoby, którym zezwolono na pobyt ze względów humanitarnych,
• imigranci.

Przy pobycie turystycznym do 3 miesięcy nie są wymagane żadne formalności. Dłuższy pobyt wymaga uzyskania zezwolenia – dotyczy to również studentów. Zezwolenie w tym przypadku wydawane jest na okres trwania nauki, nie dłużej jednak niż na rok za każdym razem. Takie pozwolenie można otrzymać jeszcze przed wyjazdem, ale już po przyjęciu do norweskiej uczelni.

Najłatwiej można kształcić się na uczelni w Norwegii poprzez skorzystanie z programów Erasmus i Leonardo da Vinci lub na podstawie umowy bilateralnej między uczelnią macierzystą a norweską. Można również skorzystać z programu Norad (stypendia na studia magisterskie). Ponadto co roku norweskie uczelnie przyjmują studentów z Europy Środkowej na tzw. quota programme (program przydziałów).