Obiekty UNESCO

Lista Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego Ludzkości

Jest to lista obiektów objętych szczególną ochroną międzynarodowej organizacji UNESCO, filii ONZ, ze względu na ich unikatową wartość kulturową bądź przyrodniczą dla ludzkości.

Lista obejmuje (czerwiec 2007) 851 obiektów w 140 krajach, w tym 660 obiektów dziedzictwa kulturowego, 166 przyrodniczego i 25 mieszanych.

Obiekty z listy światowego dziedzictwa UNESCO w Norwegii:

Kościół drewniany (stavkyrke) w Urnes (1979)

Jest to najstarszy zachowany kościół klepkowy (słupowy) Norwegii; stanowi arcydzieło sztuki drewnianej krajów skandynawskich. Znajduje się w miejscowości Ornes w regionie Sogn of Fjordane. Został wzniesiony około 1130 roku. W architekturze kościoła można odnaleźć ślady sztuki celtyckiej, tradycji Wikingów i romańskiej struktury przestrzennej. Część konstrukcji stanowią belki będące – jak wykazały badania archeologiczne przeprowadzone w latach 50. XX wieku – pozostałością po wcześniejszym XI-wiecznym kościele. Świątynia jest ozdobiona runicznymi, biblijnymi i roślinnymi motywami. Na szczególną uwagę zasługuje portal północny, na którym możemy podziwiać dekorację symbolizującą walkę dobra ze złem przedstawioną jako pojedynek węży z innymi zwierzętami. Ten i inne zooformiczne elementy spowodowały, że tego typu dekoracje zaczęto określać mianem stylu Urnes. Interesujące są również znajdujące się na ołtarzu dwa metalowe, emaliowane świeczniki. Pochodzą one z XII wieku, zostały wykonane w Limoges we Francji.
Od czasu reformacji kościół w Urnes należy do Kościoła Norweskiego.

Dzielnica Bryggen w Bergen (1979)

Bryggen (z nor. ‘Nadbrzeże”), znane także jako Tyskebryggen (z nor. ‘Niemieckie Nadbrzeże’), jest to szereg hanzeatyckich budynków handlowych w Bergen. W 1360 roku Liga Hanzeatycka ustanowiła w Bergen Kantor (placówka handlowa), którego rozwój spowodował, że miasto stało się ważnym centrum wymiany handlowej. Wraz ze wzrostem handlu przybywało budynków w Bryggen. Niestety liczne pożary (ostatni w 1955 roku) zniszczyły zabytkowe domy. Zachowało się 58 i obecnie w większości z nich mieszczą się pracownie artystów, sklepy z pamiątkami, restauracje oraz muzea.

Røros (1980)

Gmina Røros jest 31. norweską gminą pod względem powierzchni. To zabytkowe miasto wznosi się w górzystym terenie, a jego historia wiąże się z eksploatacją złóż miedzi - od 1644 do 1972 roku było centrum wydobycia tego metalu. Røros zostało całkowicie odbudowane po zniszczeniu przez wojska szwedzkie w 1679 r. Obecnie znajduje się tam około 80 drewnianych domów. Wiele z nich zachowało fasady z poczerniałego drewna, które nadają miastu średniowieczny wygląd.

Rysunki naskalne z Alty (1985)

Rysunki naskalne pochodzące sprzed około 6, 2 tysiąca lat i świadczą o osadnictwie, które trwało tam od 4200 do 500 r. p.n.e. Tysiące odnalezionych malowideł i rytów pomagają lepiej poznać i zrozumieć otoczenie oraz działalność ludzką na krańcach dalekiej Północy w czasach prehistorycznych.

Vegaoyan – Archipelag Vega (2004)

Dziesiątki wysp skupionych w Archipelagu Vega na południe od Kręgu Polarnego, tworzą krajobraz kulturalny o powierzchni 103710 ha, z których ląd zajmuje 6930 ha. Wyspy są żywym świadectwem prostego, ascetycznego stylu życia, narzuconego przez surowe warunki klimatyczne. Ludzie zamieszkujący je nieprzerwanie od 1500 lat utrzymują się z rybołówstwa i zbierania puchu dzikich kaczek edredonów. Zbudowano tu wioski rybackie, przystanie, magazyny, domki lęgowe dla kaczek, latarnie morskie i boje świetlne. Najstarsze ślady ludzkich osad pochodzą z epoki kamienia, ale już w IX wieku wyspy stały się ważnym dostawcą wysoko cenionego kaczego puchu, będącego dziś źródłem trzeciej części dochodów mieszkańców. Archipelag Vega stanowi świadectwo tego, w jaki sposób tutejsi rybacy i rolnicy zdołali przez ponad 15 wieków zachować w pełni zrównoważony, trwały styl życia i gospodarowania terenem. Wpis Archipelagu na Listę Światowego Dziedzictwa podkreśla także znaczący udział kobiet w corocznych zbiorach puchu.

Południk Struvego (2005)

Jest to sieć triangulacyjnych punktów pomiarowych, która ciągnie się od Fulenes na przedmieściach Hammerfest na Przylądku Północnym (70° 40' 11" N, 23° 38' 48" E) do Starej Nekrasimki niedaleko Izmaiłu nad Morzem Czarnym (45° 20' 48" N, 28° 55' 48" E).

Południk Struvego powstał w latach 1816-1852 pod nadzorem Friedricha Georga Wilhelma von Struve i rosyjskiego oficera Carla F. Tennera. Służył do określenia dokładnego kształtu i rozmiarów Ziemi.

Południk ten rozciąga się na długości 2821,833 km i przebiega przez 10 państw: Norwegię, Szwecję, Finlandię, Rosję, Estonię, Łotwę, Litwę, Białoruś, Mołdawię i Ukrainę. Składa się z 265 głównych punktów pomiarowych, tworzących 258 trójkątów triangulacyjnych, oraz 60 punktów dodatkowych.

Fiordy zachodniej Norwegii - Geirangerfjord i Nærøroyfjord (2005)

Oddalone od siebie o 120 km fiordy Geirangerfjord i Nærøroyfjord są położone w południowo-zachodniej Norwegii, na północny wschód od Bergen. Wchodzą w skład fiordów zachodniej Norwegii, rozciągających się od Stavanger na południu aż po Andalsnes, 500 km na północny wschód.

Oba fiordy należą do najdłuższych i najgłębszych na świecie. Uważane są za charakterystyczne dla geografii fiordów i tworzą jeden z najbardziej niezwykłych krajobrazów na Ziemi. Strome, ściśnięte krystaliczne ściany, które wznoszą się do wysokości 1400 m powyżej poziomu morza i zanurzają na 500 m pod wodą, odznaczają się wyjątkowym pięknem. Z pionowych ścian spływają liczne wodospady, a swobodnie płynące strumienie przecinają lasy liściaste i iglaste w kierunku lodowcowych jezior, lodowców i gór o stromych zboczach. Występuje tu różnorodność zjawisk naturalnych, lądowych i morskich, które są związane z tym środowiskiem, jak np. podmorskie moreny i ssaki morskie. Pozostałości opuszczonych już dziś starych pasterni dopełniają krajobraz przyrodniczy akcentem związanym z działalnością człowieka.